Önce cildinizi yumuşatın, sabundan önce ıslak cilde kese yapın, sonra yıkanıp nemlendirin. Rehberimiz tekniği, kese yaparken çıkan kiri, cilt tipine göre sıklığı, yüze keseyi, kesenin yapılmayacağı durumları ve bakımı anlatıyor.
İpek kese nasıl kullanılır? Önce ılık bir duşta ya da küvette 10–15 dakika kalarak cildinizi yumuşatın. Ardından ıslatıp suyunu sıktığınız keseyi, vücudunuza henüz sabun değmeden ıslak cildinizde uzun hareketlerle, sıkı ama canınızı acıtmayan bir baskıyla gezdirin. Gevşeyen deriyi durulayın, sabunla ya da köpükle yıkanın ve cildiniz hâlâ hafif nemliyken nemlendiricinizi sürün. Normal ciltte haftada bir kese yeterlidir, haftada iki kez ise üst sınırdır; kuru ya da hassas cilt daha seyrek kese ister, yüzünüz için de ayrı ve daha yumuşak bir kese gerekir.
2006'dan beri İzmir'de kese eldiveni üretiyoruz. Bu rehberde ne kadar bastırmanız gerektiğini, kese yaparken çıkan kirin aslında ne olduğunu, kaç günde bir kese yapılacağını ve hangi durumlarda keseden uzak durmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Hamam kesesi nedir, ipek kese ne demek?
Hamam kesesini hepimiz tanırız: Türk hamamının dokuma eldivenidir ve mağazalarda kese eldiveni adıyla da satılır. Hafif pürüzlü, tutucu dokusu ıslak ciltte gezdirildiğinde yumuşamış yüzey derisini kaldırır; bunun için ne peeling tanesine ne de aside gerek vardır. Gündelik dilde yumuşak dokulu keselere sıkça “ipek kese” denir, ama etiketteki elyaf her zaman ipek değildir.
Keselerimizi ham koza ipeğinden, bitkisel ipekten (bitki selülozundan elde edilen bir viskon lifi), viskondan ve viskon–polyester karışımından; vücut kesesi, yüz kesesi ve sırt kesesi olarak üretiyoruz. Bütün modelleri Türk kese eldivenleri sayfamızda bulabilirsiniz. Keseyi Fas kessasıyla, kabak lifiyle, keçi kılı keseyle ya da kuru fırçayla mı kıyaslıyorsunuz? Kese, kessa, kabak lifi ve kuru fırça karşılaştırmamıza göz atın.
İpek kese nasıl kullanılır? Adım adım vücuda kese
Geleneksel Türk hamamında önce terlenir, ardından kese yapılır, sonra tasla su dökülerek durulanır; sabun ve köpük en sona kalır. İster ipek ister viskon olsun, kese eldiveni hep bu sırayla kullanılır ve aynı düzeni evde, duşta ya da küvette de kurabilirsiniz.
- Cildinizi yumuşatın. Ilık bir duşta, küvette ya da buhar dolmuş bir banyoda 10–15 dakika geçirin ve cildiniz yumuşayana kadar bekleyin. Su sıcak değil ılık olsun; cildiniz kuruysa bu süreyi kısa tutun.
- Keseyi ıslatın ve suyunu sıkın. Keseyi ılık suda ıslatın, sonra damlamayacak kadar sıkın: Sırılsıklam kese kayar, nemli kese tutar. Yeni bir keseyi ilk kullanımdan önce durulayın.
- Baskıyı ön kolunuzda deneyin. Birkaç kez sürdüğünüzde baskı belirgin ama rahat olmalı; cildiniz en fazla hafifçe pembeleşmeli. Cildiniz sızlıyor ya da yanıyorsa daha hafif bastırın veya daha yumuşak bir keseye geçin.
- Uzun hareketlerle, birkaç geçişte bitirin. Hamamdaki gibi uzun, düz hareketlerle çalışın; dirsek ve dizlerde küçük dairesel hareketler de yapabilirsiniz. Her bölgenin üzerinden birkaç kez geçip ilerleyin: Kesenin kendisi yalnızca birkaç dakika sürer, tahriş de çoğunlukla aynı yeri tekrar tekrar ovmakla başlar.
- Bir sıra izleyin. Önce kollar ve omuzlar, ardından daha hafif baskıyla göğüs ve karın, sonra yanlar ve uyluktan ayak bileğine kadar bacaklar. Dirsek ve diz gibi kemikli bölgelerde daha fazla bastırmayın (aşağıdaki koyu leke notuna bakın). Yüzü (ona ayrı bir kese gerekir), meme uçlarını, genital bölgeyi ve çizik ya da tahrişli cildi atlayın.
- Sırtınızı unutmayın. %100 viskon sırt kesemiz gibi uzun bir kayışı iki ucundan tutun ve havluyla kurulanır gibi sırtınızda gezdirin ya da birinden yardım isteyin.
- Durulayın. Gevşeyen deriyi ılık suyla durulayın; hamamda bu iş tasla su dökülerek yapılır.
- Şimdi sabunlanın. Sabun ancak bu aşamada devreye girer. Hamamda zeytinyağlı ya da defne yağlı kalıp sabun, pamuklu köpük torbasıyla köpürtülür, ama herhangi bir hafif sabun da iş görür; el yapımı zeytinyağlı ve defne yağlı sabunlarımız geleneksel tarifle hazırlanır.
- Nemlendirin. Cildinizi ovmadan, havluyla hafifçe bastırarak kurulayın; ardından birkaç dakika içinde, cildiniz hâlâ nemliyken kokusuz bir krem ya da losyon sürün. Dermatologların genel önerisi de bu yöndedir.
Kese ıslak mı yapılır kuru mu?
Kese sırasında kural basit: ıslak cilt, nemli kese, sabun yok. Sabun, duş jeli ve yağ ciltte kaygan bir tabaka bırakır, kese de tutunacağına kayar; bunları keseden sonraya saklayın.
“Kuru kese” diye bilinen uygulama da hamam usulüne uymaz. Kese kuru fırça değildir: Hamam usulü kese ıslanıp yumuşamış cilde dayanır, kuru cildi ovmak ise yalnızca sürtünmeyi artırır. Aynı seansa granüllü bir vücut peelingi de eklemeyin, çünkü taneciklerle tutucu bir kese bir araya gelince cildinizin ihtiyacından fazla aşındırma olur.
Fas'ta kessa genellikle siyah sabunla kullanılır; bu, kendi sırası olan ayrı bir gelenektir. Köpüğü, tası ve peştemaliyle rutinin tamamı için evde adım adım Türk hamamı rehberimize bakın.
Kese yaparken çıkan kir nedir, neden bazen hiç çıkmaz?
İyice yumuşamış ciltte birkaç hareketten sonra küçük, grimsi rulolar belirmeye başlar. Bunların büyük kısmının, derinin en dış katmanından gevşeyen ölü deri olduğu düşünülür; vücut bu deriyi zaten kendiliğinden döker. Kese bu deriyi cilt yağı, ter, ürün kalıntısı ve bazen keseden kopan birkaç lifle birlikte toplayıp rulo hâline getirir. Bunlara halk arasında “kir” denir, ama kirli olduğunuzu göstermez; her gün duş alanlarda da çıkar.
Kese yaparken kir az çıkıyor ya da hiç çıkmıyorsa nedeni çoğu zaman basittir:
- Cilt, yumuşayacak kadar uzun süre ıslanmamıştır.
- Sabun, yağ ya da losyon kalıntısı keseyi kaydırıyordur.
- Yakın zamanda kese yapmışsınızdır, alınacak pek bir şey kalmamıştır.
- Keseniz çok yumuşaktır: İpek kese de kir çıkarır, ama daha sert bir viskon dokuya göre cilde daha nazik tutunduğu için bir seferde daha az kaldırır.
Kirin peşine düşmeyin. “Daha çok çıksın” diye daha sert bastırmak ya da aynı yeri yeniden ovmak, kızarık ve sızlayan bir cilde giden en kısa yoldur. Çıkan rulo miktarı da cildinizin ne kadar temiz ya da sağlıklı olduğu hakkında bir şey söylemez.
Kese kaç günde bir yapılır?
Kese sıklığı konusunda haftada bir, on günde bir, ayda bir gibi birbirini tutmayan öneriler dolaşıyor. Cleveland Clinic, peelingin haftada en fazla bir ya da iki kez yapılmasını öneriyor.
Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD) de yöntem ne kadar sertse o kadar seyrek uygulanması gerektiğini; kuru, hassas ya da sivilceye yatkın ciltlerin yalnızca bir yıkama bezi ve hafif bir kimyasal peelingle daha iyi sonuç alabileceğini ekliyor. Hamam usulü kese hafif bir peeling sayılmaz. Bu yüzden haftada bir kezle başlayın; haftada ikiyi hedef değil, tavan olarak görün.
| Cilt tipi | Vücut | Yüz (yalnızca yumuşak yüz kesesiyle) | Başlangıç için kese |
|---|---|---|---|
| Normal | Haftada bir, en fazla iki | Vücuttan daha seyrek | Viskon ya da bitkisel ipek |
| Kuru | Haftada birden seyrek; kısa ıslatma, hafif baskı | Nadiren ya da hiç | Ham koza ipeği ya da bitkisel ipek |
| Yağlı | Haftada bir, en fazla iki | Sivilce yoksa haftada en fazla bir | Viskon ya da viskon–polyester |
| Hassas ya da kolay tahriş olan | En fazla ara sıra, ön kolda denedikten sonra | Yapmayın | Ham koza ipeği, en hafif baskı |
| Egzama, sedef ya da rozasea | Kullanmayın; dermatoloğa danışın | Kullanmayın | Yok |
Ayda bir hamama gidip keselenmek bizde köklü bir alışkanlıktır; tıbbi bir öneri değil, kültürel bir ritimdir ve kesenin sık yapılması gerekmediğini hatırlatır. Kışın ve kaloriferli odalarda cilt çoğu zaman daha kuru olur, bu dönemde araları açın.
Kese sonrası kızarıklık ve kaşıntı: kesenin fazla geldiğini gösteren işaretler
- Duştan sonra kısa sürede geçmesi gerekirken saatlerce süren kızarıklık
- Su ya da nemlendirici değdiğinde sızlama
- Gerginlik, kaşıntı ya da yeni pullanma
- Parlak, aşınmış görünen ya da çizik bir cilt yüzeyi
Bunlardan birini fark ederseniz cildiniz tamamen toparlanana kadar keseye ara verin, sonra daha hafif ve daha seyrek devam edin. Contact Dermatitis dergisinde yayımlanan küçük bir çalışmada, sert bir bezle yapılan tek bir ovma ön kol derisinin bariyerini bozdu. Etki ikinci gün en yüksek düzeye çıktı, ardından normale döndü. İki kese arasına birkaç gün koymak için bu iyi bir neden.
Yıllarca naylon bezlerle, sert havlularla ya da at kılı eldivenlerle cildini sertçe ovan kişilerde, kemik çıkıntılarının üzerinde kahverengi lekeler tanımlanmıştır. Hekimler bu duruma sürtünme melanozu (friction melanosis) diyor. AAD de sert peelingin koyu ten tonlarında koyu lekeler bırakabileceğini belirtiyor. Kese cildi beyazlatmaz, ten rengini açmaz; nazik ve seyrek kese daha güvenli bir alışkanlıktır.
Yüze kese yapılır mı?
Cildiniz kaldırıyorsa evet, ama asla vücut kesenizle değil. Daha küçük ve daha yumuşak elyaftan, ayrı bir yüz kesesi kullanın; ham koza ipeğinden yüz kesemiz buna bir örnektir. Bacaklarınızda uyguladığınız baskının yalnızca küçük bir kısmı yeterlidir.
- Önce cildi yumuşatın; örneğin ılık bir duşun sonunda.
- Yüz kesesini ıslatın ve yalnızca nemli kalacak kadar sıkın.
- Çok hafif bir baskıyla alnınızda, burnunuzda, yanaklarınızda ve çenenizde küçük hareketler yapın.
- Göz çevresinden ve dudaklardan, ayrıca sivilcelerden ve tahrişli bölgelerden uzak durun.
- Durulayın, yüzünüzü her zamanki gibi temizleyip nemlendirin; gündüz her zamanki güneş koruyucunuzu kullanın.
Rozasea ya da aktif sivilceniz varsa yüze hiç kese yapmayın: AAD, rozaseaya yatkın cildin ovulmamasını, sürtülmemesini ve peeling yapılmamasını öneriyor; aktif sivilceyi de ovalamak kötüleştirebilir. Reçeteli retinoid, retinol ya da benzoil peroksit kullanıyorsanız önce dermatoloğunuza danışın. AAD'ye göre bu ürünlerin yanında yapılan ek peeling kuruluğu ve sivilceyi artırabilir.
Hangi durumlarda kese yapılmamalı?
Aşağıdakilerden biri sizin için geçerliyse keseyi atlayın ya da önce bir dermatoloğa danışın:
- Güneş yanığı ya da güneşten sonra soyulan cilt.
- Açık ya da tahrişli cilt: kesik, çizik, sıyrık, döküntü ya da böcek ısırığı.
- Egzama, sedef (psoriasis), rozasea, vitiligo ya da liken planus, cilt sakin görünse bile. Sedef, vitiligo ve liken planusta cildin zedelenmesi, daha önce temiz olan bölgelerde yeni lekeler çıkmasına yol açabilir; hekimler buna Koebner fenomeni diyor.
- Yeni tıraş olmuş cilt. Cleveland Clinic, küçük kesiklerden bakteri girebileceği için yeni tıraş edilmiş cilde birkaç gün lif kullanılmamasını öneriyor. Keseye de aynı gözle bakın ve keseyi tıraştan sonraya değil, öncesine planlayın.
- Ağda, lazer epilasyon, kimyasal peeling ya da başka klinik işlemlerden sonra. Uygulayıcınızın verdiği bakım takvimine uyun.
- Olgun ya da çok ince cilt. AAD, ileri yaşlarda cilt için ovma araçları yerine yumuşak bir bez öneriyor; yine de kese yapacaksanız ham ipek seçin ve baskıyı en aza indirin.
- Diyabet, gebelik ya da cildi veya kan dolaşımını etkileyen herhangi bir rahatsızlık. Önce doktorunuza danışın.
- Çocuklar. Çocuk cildi için kese önermiyoruz.
Kese nasıl temizlenir ve kurutulur?
Kese ömrünü ıslak geçirir, bu yüzden en önemli konu kurutmaktır. Journal of Clinical Microbiology'de 1994'te yayımlanan bir çalışma kabak lifi süngerlerinin bakteri barındırabildiğini gösterdi; yazarlar başka peeling araçlarının da düzenli temizlenmesini önerdi.
- Keseyi her kullanımdan sonra iyice durulayın; suyunu sertçe burarak değil, nazikçe sıkarak alın, çünkü viskon ıslakken daha zayıftır.
- Duşun dışında, havadar, doğrudan güneş almayan ve nemsiz bir yerde asarak kurutun.
- Durulamak yetmediğinde hafif bir sabunla elde yıkayın. Makinede yıkamayın, kurutma makinesine atmayın.
- Asla çamaşır suyu ya da kaynar su kullanmayın; özellikle ipek, çamaşır suyunun zarar verdiği protein bir liftir.
- Hamam çantasındaki kese gibi evdeki kese de kişiye özeldir; yüz ve vücut için de ayrı kese kullanın.
- Dokusu gevşediğinde ya da yassılaştığında, artık tutmadığında veya yıkamaya rağmen küf kokusu yaptığında keseyi yenileyin. Kaç ayda bir değiştirileceğine dair sabit bir süre yoktur; bunu elyaf ve kullanım belirler.
İpek, bitkisel ipek ya da viskon: hangi kese eldiveni size uygun?
Her elyaf farklı bir his verir:
- Ham koza ipeği en nazik olanıdır: mat, hafif diri tutumlu doğal bir lif. Yüz ve boyun için de, kuru ya da hassas cilt için de genellikle ilk tercihtir; %100 ham Türk koza ipeği kesemiz buna bir örnek.
- Bitkisel ipek, his olarak ham ipekle klasik viskon arasında duran yumuşak bir viskon dokumadır; bitkisel ipek kese eldivenimiz gibi.
- Viskon ve viskon–polyester, vücut için klasik ve daha sıkı tutuşu verir; yumuşak dokunuşlu ve hassas cilt modellerinden üç katlı dokumaya kadar.
Etiketler kafa karıştırabilir: “Bitkisel ipek”, “floş ipek”, “vegan ipek” ve “bambu ipeği” viskondur, ipek değil. İpek de viskon da meşru liflerdir; sorun yalnızca biri diğeri gibi satıldığında başlar. Gerçek ipek keseyi viskondan ayırt etme rehberimiz nasıl kontrol edeceğinizi gösteriyor; kese satın alma rehberimiz de ipek, bitkisel ipek ve viskonu karşılaştırıyor.
Size uygun dokuyu bulmanın en kolay yolu denemektir. Online numune mağazamızda ipek, bitkisel ipek ve viskon kese eldivenlerini tek adet satın alabilirsiniz: Üye olmanız gerekmez, kartla ödersiniz ve siparişiniz ödemeden sonraki 1–3 iş günü içinde kargoya verilir.
Mağazanız, spanız ya da oteliniz için alım yapıyorsanız toptan teklif talebi gönderin; numunelerinizin bedeli ilk toptan siparişinizden düşülür.
Kaynaklar
Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez; bir cilt rahatsızlığınız varsa dermatoloğa danışın.
- American Academy of Dermatology: evde peeling, rozasea, akne, keratozis pilaris, olgun cilt
- Cleveland Clinic: kışın kuru cilt, lif hijyeni, Koebner fenomeni
- Contact Dermatitis (2002): ovma sonrası cilt bariyeri
- International Journal of Dermatology (2004) ve European Journal of Dermatology (2001): sürtünme melanozu
- Journal of Clinical Microbiology (1994): kabak lifi süngerlerinde bakteri
- International Journal of Intangible Heritage (2022): Gaziantep örneğinde Türk hamamı geleneği